Đình làng Ô Lữ

Căn cứ vào đạo sắc phong cổ nhất còn lưu giữ lại được thì Đình Làng Ô Lữ đã có từ cách đây hơn 250 năm.

Trước đây vài chục năm cả Đình, Chùa và Phủ đều có kiến trúc gần tương tự như nhau. Nhưng không rõ vì sao, mà Chùa và Phủ đã bị phá đi xây lại, chỉ còn Đình là vẫn giữ lại được.

Kiến Trúc của Đình Làng Ô Lữ là một kiến trúc độc đáo. Chúng ta hẳn là đã gặp rất nhiều Đình, Chùa, Phủ ở khắp nơi trên toàn cõi Nước Nam. Và hẳn chúng ta đều nhận thấy kiến trúc của mọi nơi đều là kiến trúc ngang. Chỉ duy nhất đình làng Ô Lữ là kiến trúc dọc. Nét đặc sắc độc đáo này mà bị phá đi làm lại – nếu mất thì đáng tiếc lắm!

Theo như truyền thống văn hóa dân tộc, Đình làng trước tiên là nơi để thờ cúng Thành Hoàng của làng – là vị thần anh linh bảo vệ và ban phước lành cho tất cả mọi người trong làng.

Mọi vị thần linh bảo hộ làng đều cư ngụ ở Đình Làng. Và vì vậy Đình Làng trở thành nơi sinh hoạt tín ngưỡng chung của cả làng.

Trong quá khứ, Đình Làng còn là nơi diễn ra mọi hoạt động hành chính công của làng.

Đình là linh hồn của làng. Làng có Đình như nhà mình có bàn thờ vậy.

Đình Làng là trung tâm của đời sống cộng đồng, mọi sự kiện xảy ra trong làng đều diễn ra ở Đình hoặc liên quan đến ngôi Đình.

Ca dao Nước Nam có câu:

“Toét mắt là tại hướng đình.

Cả làng toét mắt chứ mình em đâu”

Thực ra, chuyện toét mắt không liên quan đến hướng của ngôi đình. Câu ca xưa chỉ để muốn thể hiện một điều thiêng liêng rằng từ ngàn đời, Đình là nơi sinh hoạt chung và sự linh thiêng của nó có ảnh hưởng đến mọi người trong làng.

Đình Làng Ô Lữ là một trong những kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu độc đáo mang bản sắc văn hóa riêng của làng.

Đình làng là nơi lưu giữ lại lịch sử của làng, lưu giữ những truyền thống thiêng liêng của quê cha đất tổ. Hiện nay trong két sắt của Đình còn lưu được 16 đạo sắc phong của các triều đại từ thời vua Lê Cảnh Hưng đến thời vua Khải Định. Đạo sắc phong cổ nhất còn lưu giữ được là “Đông Bảng đại vương” năm Cảnh Hưng 25 (1764). Nghĩa là Đình phải có từ trước đó, và như vậy tính đến nay đã hơn 250 năm.

Mỗi khi có sự kiện gì, các cụ cao niên đại diện cho các họ trong làng đều tham gia hội họp. Nghĩa là các cụ tổ tiên của mỗi họ trong làng đều đã từng hiện diện dưới mái đình làng thường xuyên qua nhiều trăm năm.

Đình làng là trung tâm đời sống tâm linh của làng. Nó tạo ra một sợi dây linh thiêng nối kết mọi người trong họ, trong làng thành một khối đoàn kết. Đình làng là nơi mỗi người gửi gắm tâm hồn tình làng, nghĩa xóm. Ra chợ có thể cãi nhau ỏm tỏi nhưng khi về đến Đình làng thì người ta lại lắng xuống trong không khí bình yên thanh tịnh của ngôi Đình.

Đình làng cũng là nơi khởi phát và gửi gắm tình yêu quê hương tha thiết. Dù ai đi xa về gần, cùng đều không thể quên cây đa, giếng nước, sân đình. Như một nhà thơ nào đã viết:

“Khi ta ở, đất là nơi ta ở.

Khi ta đi, đất bỗng hóa tâm hồn”.

Đình làng cũng là linh hồn của mỗi một người xa quê. Nhớ đến ngôi Đình cũng như là đang nhìn thấy Tổ Tiên dòng họ vậy.